Zapowiedź - "Skald. Kowal słów", Łukasz Malinowski

12:04 Kasia Roszczenko 6 Comments



Z początkiem sierpnia nakładem wydawnictwa Erica ukazała się najnowsza powieść Łukasz Malinowskiego - Skald. Kowal słów, czyli druga odsłona przygód czarującego Ainara Skalda.
Wydawnictwo przysyła świeży, autoryzowany wywiad z młodym autorem, w którym dowiecie się skąd u niego fascynacja historią średniowiecza.

Joanna Wasilewska: Z wykształcenia jesteś historykiem, w 2010 roku obroniłeś doktorat na UJ. Jak to się stało, że wybrałeś właśnie historię?
Łukasz Malinowski: Od dziecka byłem po prostu ciekawy świata. Interesowało mnie wszystko, co jest inne, obce, niecodzienne. Pasjonowały mnie opowieści – i te fikcyjne, i te z dziejów minionych. W ogólniaku te zainteresowania skupiły się wokół historii, choć i inne nauki mnie pociągały: zwłaszcza filologie, archeologia i filozofia. Z młodzieńczej pasji wyrosło więc moje zainteresowanie studiami historycznymi, które wówczas wydawały mi się najciekawsze.

JW: Dlaczego wikingowie?
ŁM:Jest we mnie jakaś fascynacja dzikością, pierwotną, surową kulturą Północy. Inna mentalność, tajemnicza mitologia, bohaterskość rządząca wikińskim kodeksem etycznym.  Wszystko to rozbudziło moją ciekawość. Nie znaczy to wcale, że inne epoki, czy kraje nie są dla mnie interesujące. Po prostu w danej chwili zajmuję się wikingami i nie jest wykluczone, że za jakiś czas zajmę się czymś innym.

JW: Bohaterem Twoich książek jest czarujący Ainar Skald, osobnik wzbudzający szczery entuzjazm czytelników płci obojga i nie dam głowy, czy bardziej nie kochają go panie... Skąd go wytrzasnąłeś? Obudziłeś się pewnej nocy, rażony gromem natchnienia?
ŁM: Wiele słyszałem o gromie natchnienia, ale jeszcze we mnie nie uderzył. Natchnienie to stan złożony, który można osiągnąć poprzez stałe dokarmianie umysłu wiedzą lub nowymi bodźcami. Tak przynajmniej było ze mną. Ainar Skald dojrzewał we mnie przez kilka lat, ponieważ odnosił się do historycznych skaldów i herosów, jakim poświęciłem swój doktorat.

JW: No właśnie, od doktoratu do beletrystyki wiedzie ścieżka raczej kręta. Jak to się stało, że zamieniłeś naukowe opracowanie na powieść przygodową?
ŁM: Pisząc pracę naukową, studiując strukturę islandzkich sag i zagłębiając się we wczesnośredniowieczną mentalność, zapragnąłem napisać coś lżejszego, rzecz która będzie miała szansę dotrzeć do szerokiego grona odbiorców, a nie tylko do garstki specjalistów. Postać Ainara oparłem więc na bohaterach skandynawskich sag, takich jak Egil Skallagrimsson, Grettir Asmundarson, Örvar Odd czy Viga-Glum. Oczywiście Ainar został przeze mnie uwspółcześniony, tak by był atrakcyjny dla współczesnego czytelnika, bo nie mogłem przecież kierować swojej opowieści do trzynastowiecznych Europejczyków.

JW: Ainara nazwałam "czarującym" nieco ironicznie. Daleko mu do typowych fantastycznych herosów, bezgrzesznych obrońców moralności.
ŁM: Może i daleko, ale postać tą kreowałem tak, by była bohaterem tyle tylko że nie wedle dzisiejszych prawideł, ale wczesnośredniowiecznej mentalności. Gdy dokładniej przyjrzymy się światu opisanemu w moim cyklu, to okaże się, że Ainar w tych realiach rzeczywiście jest herosem, który tylko niekiedy „grzeszy” i skręca w kierunku łotrostwa.

JW: Większość autorów fantastycznych debiutuje krótkimi formami, choćby i na łamach portali internetowych. Nie masz za sobą takich doświadczeń, prawda?
ŁM: Rzeczywiście. Karmiciel kruków to mój literacki debiut. W ogóle bardzo późno zacząłem pisać. Pierwsze literackie wprawki miałem na studiach magisterskich, później zajmowałem się głównie nauką i dopiero po zrobieniu doktoratu zacząłem poważniej myśleć o beletrystyce. Miało to swoje dobre i złe strony. Brakowało mi doświadczenia pisarskiego, za to bardzo dobrze wiedziałem co i jak chcę pisać.  Podciągnąłem się więc z rzemiosła (tutaj pomocne okazały się przygody z dziennikarstwem i publicystyką popularnonaukowa)  i od razu udało mi się zainteresować wydawcę książką. Wcześniej tylko bardzo okazjonalnie próbowałem sprzedać opowiadanie do prasy drukowanej, ale już na przykład nigdy nie wysłałem niczego do portali internetowych.

JW: Trudno było się przebić?
ŁM: Wysłałem pierwszego Skalda do kilku wydawnictw. Niektóre okazały zainteresowanie, ale też nie ma się co oszukiwać: o debiutanta nikt się w Polsce nie zabija. Dlatego gdy Erica położyła na stole konkretną ofertę, to się na nich zdecydowałem, zamiast czekać na ostateczną decyzję innych.

JW: Redaktorem Twoich książek jest Artur Szrejter, również pisarz, autor wielu opowiadań i książek popularnonaukowych o mitologii germańskiej. Obyło się bez walk o terytorium?
ŁM: To wielkie szczęście współpracować z redaktorem, który nie tylko doskonale zna się na swoim fachu, ale jeszcze jest dobrze zaznajomiony z tematyką moich książek. Artur bardzo mi pomaga, zwłaszcza w tym, że ciągle mnie temperuje i punktuje miejsca, w których bywam niezrozumiały dla czytelnika słabo orientującego się w skandynawskich klimatach. Innymi słowy dba, by moje powieści były bardziej dostępne dla ludzi i gani mnie za zbyt zawansowane odniesienia historyczno - kulturowe.

JW: Wielu czytelników zaskoczył panteon bóstw Ainara. Przeciętny czytelnik spodziewa się spotkać w książce o wikingach Thora i Lokiego , a tu obco brzmiące nazwy... Co skłoniło Cię do odrzucenia dobrze utrwalonych imion-symboli?
ŁM: Moje podejście do tematyki nordyckich wierzeń wynikało z dwóch rzeczy. Po pierwsze było usprawiedliwione historycznie, bo w rzeczywistości nie istniał jeden wikiński system wierzeń i spójny panteon ówczesnych bóstw. We wczesnośredniowiecznej Skandynawii wykształcił się natomiast szereg systemów, różnie od siebie zależnych, które powiązane były z poszczególnymi rodami i regionami. I tak mieszkańcy danego fiordu mogli oddawać cześć innym bogom, niż ludzie z sąsiedniej doliny. A przecież jeśli mówimy o świecie wikingów, to musimy zdawać sobie sprawę, że dotyczył on 300 lat historii i wielu krajów takich jak Norwegia, Szwecja, Dania, Islandia, Grenlandia, Anglia, Irlandia czy Ruś. Wszędzie występowały różnice lokalne i jeszcze dodatkowo zmiany wynikające ze zderzeń kulturowych. Sami Skandynawowie bawili się w XIII i XIV wieku pogańskimi mitami i w sagach pokazywali zmienne oblicza starych bogów, ukrywając ich pod różnymi imionami. Po drugie zaś, stawiając na mało znane oblicze pogańskich wierzeń, chciałem by świat Ainara Skalda stał się oryginalny. Pragnąłem znaleźć sposób, by odróżnić się od całej rzeczy pisarzy zajmujących się wikingami. W ten sposób wkroczyłem też na drogę fantasy, bo o ile w sferze materialnej czy mentalnej starałem się zachować wierność historii, to w kwestii wierzeń i ludzkich wyobrażeń mocniej popuściłem wodzy fantazji.

JW: Wiem, ze niektórym czytelnikom pierwszego tomu nie podobały się fragmenty przedstawiające religię chrześcijańską (a właściwie mnichów, żeby dokładniej rzecz ująć) w niezbyt korzystnym świetle. Spodziewałeś się tego, że Ainar okaże się kontrowersyjny?
ŁM: Pisząc prozę historyczną odnoszę się do mentalności i wierzeń ludzi z opisywanego okresu czasu. W przypadku Skalda do X wieku. Zdarza mi się więc pisać o rzeczach trudnych, może i nieco kontrowersyjnych z dzisiejszego punktu widzenia. W ogóle bardzo fascynuje mnie religia i dziwię się, że pisarze fantastyczni tak rzadko po nią sięgają. To przecież nieodłączny element cywilizacji człowieka i lwia część światowej kultury dotyczy właśnie religii. Tym bardziej, gdy pisze się o X wieku, nie sposób odseparować się od ówczesnego systemu wierzeń, bo ten o wiele mocniej niż dziś był częścią życia codziennego i kształtował ludzką mentalność.

JW: W drugim tomie rzeczy potencjalnie obrazoburczych jakby mniej...
ŁM: Nigdy nie chciałem jednak, by Skald stał się cyklem o tematyce religijnej, jak chociażby seria Piekary. Karmiciel kruków był książką o namiętnościach oraz o zderzeniu pogańskiego „światopoglądu” z chrześcijańską moralnością. W Kowalu słów koncentruję się już na innych rzeczach, choć religia wciąż jest ważna dla moich bohaterów. Najnowsza powieść jest o szaleństwie i jego zmiennych obliczach, a to tylko pośrednio wiąże się z religią.

JW: Pierwszy Skald rozgrywał się na Północy, w drugim tomie Ainar zapuszcza się w nowe dla siebie tereny. Jeden z nowych bohaterów ma na imię Alosza - nie brzmi to wybitnie nordycko...
ŁM: Powieści o wikingach jest dużo, a niemal wszystkie rozgrywają się na Północy Europy. Ciężko tam znaleźć jakąś wolną „literacką działkę”, którą można by było zaorać piórem. Na szczęście wikingowie wyprawiali się w najdalsze zakątki znanego ówcześnie świata, dając mi szeroką swobodę w wyborze akcji dla moich powieści. Takie podejście jest trudne i rzadko wykorzystywane przez twórców; trzeba się bowiem zagłębić nie tylko w kulturę Skandynawii, ale i ludzi, którzy żyli na opisywanym obszarze. Ja jednak zawsze lubiłem zderzenia kulturowe i wydawało mi się ciekawym pomysłem, by opisać średniowieczne, niezwykle zróżnicowane społeczeństwa oczami skandynawskiego bohatera. Dlatego Ainar zjawia się w Norwegii, na Islandii, w Irlandii, na wschodzie Rusi, a w dalszej kolejności w Bizancjum i być może w Afryce Północnej. W moich książkach można natomiast odnaleźć (dotychczas) elementy kultury związane ze Skandynawami, Irlandczykami, Anglikami, Słowianami, Ugrofinami, Pieczyngami, Hazarami, tureckimi Oguzami, Burdasami, Bułgarami Nadwołżańskimi, Arabami, Persami i Afrykanami z imperium Wagadou. Dzięki takiemu podejściu mogę na przykład pokazać wikinga jadącego na wielbłądzie.

JW: Elementy fantastyczne z drugim tomie to zarazem elementy folklorystyczne? Bo rozumiem, że chłopek roztropek na misiu i człowiek z sokołem nie są dziećmi zgrzewki Harnasia...
ŁM: Pisząc o wschodzie Europy sięgnąłem po ruski folklor, po tradycję związaną z bylinami. To właśnie w tym klimacie został opisany Wesoły Ilja, czyli chłopiec z niedźwiedziem. Jego postać nawiązuje również do średniowiecznych kuglarzy, którzy tresurą zwierząt zabawiali gawiedź. Udawane „zapasy z niedźwiedziem” lub „taniec z niedźwiedziem” to popularne rozrywki średniowiecza. Ten wątek może się wydawać trochę zbyt lekki i bajkowy, w porównaniu do okrucieństw świata przedstawionego, ale zapewniam że i ten popularny ruski motyw został przeze mnie zreinterpretowany i wraz z upływem stron, staje się coraz bardziej mroczny i krwawy. Z kolei Haukrhedin, w którego głowie mieszka człowiek i jastrząb, to już bezpośrednie odwołanie do skandynawskich wierzeń o zmiennokształtnych hamramirach.

JW: Nieważne, czy w starciu z mnichami, czy przy absencji mnichów, konno, czy na wielbłądzie, Ainar wciąż pozostaje Skaldem i nie stroni od prezentowania swojej twórczości. Dużo czasu zajmuje Ci pisanie wikińskiej poezji?
ŁM: Konstruowanie skaldycznych strof jest trudne, zwłaszcza w języku polskim. Wikińska poezja opierała się głównie na rytmie, tworzonym przez aliterację, czyli powtarzanie tych samych liter w sylabach akcentowanych. Istniało kilka miar wierszowych, które dokładnie określały, jak ten rytm miał wyglądać (na przykład wers pierwszy i drugi miał być połączony wspólną aliteracją, a trzeci tworzyć osobną aliterację). Najpopularniejszym środkiem stylistycznym był natomiast kenning, czyli poetyckie omówienie. Bardzo wysilano się więc, by nie nazywać rzeczy po imieniu i na przykład zamiast „statek” mówili „morski ogier”, a zamiast „wojownik” - „drzewo z mieczem”.

JW: Jesteś dość częstym bywalcem konwentów, na których pojawiasz sie z różnymi prelekcjami. Czujesz się silnie związany z polskim fandomem?
ŁM: Czuję się związany z fantastyką, jako szeroko pojętym nurtem kulturowym. Do środowiska fantastycznego czuję sympatię, ale nie jestem z nim silnie związany, bo słabo je znam. Na konwenty zacząłem jeździć dopiero w 2013 roku, w związku z debiutem Karmiciela kruków. Od najmłodszych lat mojego życia, byłem natomiast związany z fantastyką jako czytelnik i widz.

JW: Premiera Kowala słów miała w trakcie Festiwalu Słowian i Wikingów w Wolinie. Jesteś członkiem jakiejś grupy rekonstrukcyjnej?
ŁM: Środowisko rekonstruktorów historycznych darzę od dawna ogromną sympatią, choć nigdy nie byłem jego częścią. Wszystko przez to, że wychowałem się w małej miejscowości, gdzie nie było żadnej wikińskiej drużyny rekonstrukcyjnej, a kiedy po ślubie przeprowadziłem się do Krakowa, nie miałem już czasu na zagłębianiu się w kolejne hobby. Wśród rekonstruktorów mam jednak wielu przyjaciół.

JW: I czytelników?
ŁM: Właśnie w trakcie ostatniego festiwalu w Wolinie, podeszła do mnie sympatyczna pani z informacją, że organizuje gry RPG osadzone w świecie Skalda. Było to dla mnie zaskakujące i bardzo miłe.

JW: Oprócz książek, piszesz również artykuły do kilku periodyków, ale, wiadomo, z pisania w Polsce wyżyć trudno. Planujesz dalszą karierę naukową?
ŁM: Jak na razie wszystko jest u mnie w stanie przejściowym. Staram się uprawiać historię na każdy możliwy sposób i łączyć pracę naukową z pisarstwem. Obecnie nie jestem jednak związany z żadnym uniwersytetem, choć ciągle mam nadzieję, że się to zmieni. Fakty są jednak takie, że w Polsce nikt nie ceni młodych humanistów, a władze najchętniej wymiotłyby ich za granice naszego państwa. Pisarze, filozofowie, historycy i filologowie są przecież temu społeczeństwu niepotrzebni. U nas liczą się tylko kasa i nowe technologie.

JW: Istnieje więc realne ryzyko, że pewnego dnia rzucisz Skalda z całym wikińskim dobrodziejstwem inwentarza, by zrobić kurs operatora wózka widłowego albo zgłębiać tajniki obróbki skrawaniem?
ŁM: Dla mnie brzmi to bardziej skomplikowanie, niż pisanie książek. Ale kto wie? Jeśli nie zdołam zainteresować swoją twórczością czytelników (na razie jestem dobrej myśli, nawet wywiady chcą ze mną robić), to będzie trzeba zwijać interes i się przekwalifikować. Ale porzućmy już może to czarnowidztwo. Ja ciągle mam nadzieję, że będzie dobrze.

JW: Nie ma wywiadu z pisarzem bez pytania o to, co czyta i ogląda, miejmy więc to już za sobą...
ŁM: Czytam rzeczy różne. Jako historyk przetrawiłem całą masę książek naukowych, ale nigdy też nie stroniłem od beletrystyki. Zaczytuję się w fantastyce, klasyce literatury i powieściach historycznych. Znam tylu znakomitych autorów, że nie sposób byłoby mi wybrać ulubionego. Pewnie byłby to ktoś z grona: Neil Gaiman, Neal Stephenson, China Mieville, George Martin, J. R. R. Tolkien, Andrzej Sapkowski. Lubię też książki Michaele Chabona, Charlesa Bukowskiego i Cormaca McCarthy’ego. Cenię również polskich autorów fantastycznych, na czele z Łukaszem Orbitowskim, Jarosławem Grzędowiczem i Robertem Wegnerem. Z filmami jest podobnie. Nie umiem wybrać. Zgodnie z tezą, że apoteozujemy swoją młodość, pewnie wybrałbym coś z ulubionych filmów z lat szkolnych: Obcy. Ósmy Pasażer Nostromo, Poszukiwacze Zaginionej Arki, Łowca Androidów, Czas Apokalipsy, Zagubiona Autostrada, Mechaniczna Pomarańcza, wszystkie filmy braci Coen. Wspomnę jeszcze o znakomitym hiszpańskim filmie Sekret jej oczu, który na długo utkwił mi w pamięci i z pewnością należy do grona ulubionych. Obecnie sięgam też po amerykańskie seriale, zwłaszcza te historyczne i dramatyczne.

JW: Drugi tom Kowala słów ukaże się jesienią, ale to nie koniec przygód Ainara, prawda? Poza tym masz w planach nie tylko beletrystykę.
ŁM: Książką niebeletrystyczną będzie wydanie mojego doktoratu Heros i łotr. Pogański wojownik w kulturze średniowiecznej Islandii które również ukaże się jesienią.  Poza tym piszę już kolejną powieść o Ainarze Skaldzie z akcją osadzoną w Bizancjum i na Wyspach Greckich. Będzie to opowieść o piratach, kibolach i dworskich intrygach.

JW: O kibolach?
ŁM: Bizantyjczycy z Konstantynopola byli rozkochani w wyścigach konnych zaprzęgów rozgrywanych w Hipodromie, a najzagorzalsi kibice organizowali się w demy. Było ich cztery (Czerwoni, Błękitni, Zieleni, Biali), a większość badaczy przyrównuje je właśnie do dzisiejszych grup kibicowskich. Zdarzało im się demolować miasto czy stać na czele powstań miejskiej biedoty, ale zazwyczaj sami organizowali zawody (każdy dem wystawiał swoje zaprzęgi, akrobatów, tancerzy itp.) i mieli własną „policję”, która pilnowała porządku w niektórych dzielnicach Konstantynopola.


JW: Pozostaje mi tylko podziękować za rozmowę i życzyć samych sukcesów.

Was zachęcam do szukania książki na półkach księgarni! Ja już swój egzemplarz mam, a Ty?

6 komentarzy:

  1. Fajny wywiad. Ale książka nie dla mnie.

    OdpowiedzUsuń
  2. Ciekawa rozmowa:)
    Cykl zapowiada się interesująco.

    OdpowiedzUsuń
  3. Interesujący wywiad i ciekawa osobowość. Co do samej książki, ja podziękuje, gdyż obecnie gustuje w nieco innych gatunkowo powieściach.

    OdpowiedzUsuń

Dziękuję za pozostawiony ślad....

Wg. ocen

10/10 (23) 2/10 (2) 2013 (1) 3/10 (6) 4/10 (10) 5/10 (13) 6/10 (24) 7/10 (91) 8/10 (188) 9/10 (116)

Wydawnictwa

Fundacja Elbląg (1) Galeria Książki (23) Instytut Wydawniczy Erica (27) Państwowy Instytut Wydawniczy (1) Warszawska Firma Wydawnicza (1) wydawnictwo Anakonda (3) wydawnictwo Bellona (3) wydawnictwo CZARNA OWCA (56) wydawnictwo Druga Strona (1) wydawnictwo Filia (3) wydawnictwo Flosart (1) wydawnictwo G+J (8) wydawnictwo Grodkowskie (2) wydawnictwo Harlequin Mira (43) wydawnictwo Helion (12) wydawnictwo M (23) wydawnictwo Noir Sur Blanc (3) wydawnictwo Oficynka (13) wydawnictwo Otwarte (7) wydawnictwo Prószyński i S-ka (41) wydawnictwo Replika (2) wydawnictwo Skrzat (5) wydawnictwo Święty Wojciech (4) wydawnictwo Wydawca.net (1) wydawnictwo Zysk i S-ka (15) wydawnictwo: Agencja Wydawnicza EkoPress (1) wydawnictwo: Akurat (6) wydawnictwo: Albatros (8) wydawnictwo: Amber (3) wydawnictwo: Black Publishing (3) wydawnictwo: BOSZ (1) wydawnictwo: Bukowy Las (1) wydawnictwo: Burda Książki (4) wydawnictwo: COMM (1) wydawnictwo: Compagnia Lingua (1) wydawnictwo: Damidos (1) wydawnictwo: Dolnośląskie (5) wydawnictwo: Dom Wydawniczy REBIS (5) wydawnictwo: Dreams (6) wydawnictwo: e-bookowo (2) wydawnictwo: Egmont (4) wydawnictwo: Esprit (2) wydawnictwo: Fabryka Słów (1) wydawnictwo: Feeria (16) wydawnictwo: Filologos (1) wydawnictwo: Firma Księgarska Olesiejuk (1) wydawnictwo: Fronda (1) wydawnictwo: Gemlinz (1) wydawnictwo: Goneta (1) wydawnictwo: Grupa Wydawnicza Foksal (11) wydawnictwo: Hachette (3) wydawnictwo: HarperCollins (12) wydawnictwo: Illuminatio (2) wydawnictwo: Impuls (1) wydawnictwo: Insignis (6) wydawnictwo: Iskry (1) wydawnictwo: JanKa (2) wydawnictwo: Jedność (2) wydawnictwo: K.E. Liber (1) wydawnictwo: Kaligrafia (1) wydawnictwo: Kobiece (1) wydawnictwo: Kwiaty orientu (1) wydawnictwo: Literackie (7) wydawnictwo: Lucky (1) wydawnictwo: MAG (2) wydawnictwo: Mamiko (1) wydawnictwo: Media Rodzina (5) wydawnictwo: MG (8) wydawnictwo: Między Słowami (5) wydawnictwo: MUZA SA (10) wydawnictwo: Nasza Księgarnia (14) wydawnictwo: NOMOS (1) wydawnictwo: Novaeres (32) wydawnictwo: Nowy Świat (3) wydawnictwo: Oskar (1) wydawnictwo: Ossolineum (1) wydawnictwo: Pascal (2) wydawnictwo: Philip Wilson (1) wydawnictwo: Poligraf (1) wydawnictwo: Powergraph (4) wydawnictwo: Prozami (3) wydawnictwo: Psychoskok (3) wydawnictwo: Radwan (1) wydawnictwo: Rebis (11) wydawnictwo: Replika (7) wydawnictwo: rozpisani.pl (2) wydawnictwo: RW2010 (2) wydawnictwo: Samsara (1) wydawnictwo: SOL (3) wydawnictwo: Studio Astropsychologii (3) wydawnictwo: Świat Książki (4) wydawnictwo: Termedia (1) wydawnictwo: Triglav (1) wydawnictwo: Uroboros (3) wydawnictwo: Vesper (1) wydawnictwo: Videograf (24) wydawnictwo: Vital (4) wydawnictwo: Vivante (1) wydawnictwo: WAM (1) wydawnictwo: Warbook (2) wydawnictwo: Warszawska Firma Wydawnicza (34) wydawnictwo: Warszawska Grupa Wydawnicza (3) wydawnictwo: Weltbild (1) wydawnictwo: WGW (1) wydawnictwo: Wielka Litera (1) wydawnictwo: Wieża Czarnoksiężnika (1) wydawnictwo: wydawnictwo Krytyki Politycznej (3) wydawnictwo: Zielona Sowa (1) wydawnictwo: Znak (27) wydawnictwo: Znak emotikon (1) wydawnictwo: Znak Między słowami (1) wydawnictwo: Zwierciadło (3)

Autorzy

Aaronovitch Ben (1) Abercrombie Joe (1) Adams Iga (1) Albert Elisa (1) Alsterdal Tove (1) Altmann Andreas (1) Anders de la Motte (1) Andersen H. Ch. (1) Anderson Louise (1) Anderson Marina (1) Andresky Sophie (1) Archimowicz Katarzyna (1) Arnesen Laura (1) Arrou-Vignod Jean-Philippe (1) Arthur Keri (4) Asbjornsen Peter Christen (1) Asher Bridget (1) Atkinson Kate (2) Baccalario Pierdomenico (1) Baily Virginia (1) Baker Kline Christina (1) Bancarzewska Wiesława (2) Barciś Artur (1) Barrie James Matthew (1) Bartłomiejczyk Krystyna (1) Bartsch Carina (1) Basiura Bartłomiej (1) Bastille J.W. (1) Bauer Ewa (1) Bąkiewicz Grażyna (1) Bednarczyk Piotr (1) Benton Frank Dorothea (1) Berg Konrad (1) Bernard Julia (2) Bertram Rüdiger (1) Beśka Krzysztof (3) Betts A.J. (1) Bębenek Kacper (2) Bęś Paweł (1) Biedroń Halina (1) Bigos Justyna (1) Bin Ladin Carmen (1) Binchy Maeve (1) Binkowska Magdalena (1) Bińczycka-Kołacz Iwona (1) Blakley- Cartwright/ Johnson (1) Bliza (1) Bodzoń Krzysztof (1) Bohg Constanze (1) Boie Kirsten (1) Bojarski Paweł (1) Bosco Federica (1) Boyne John (1) Bradley Alan (1) Bradshaw John (1) Braun Danka (1) Brewiński Waldemar Andrzej (1) Brink André (1) Bromberg K. (5) Bronowicz Monika (1) Brontë Emily (1) Browning Amanda (1) Bryan Helen (1) Bryant Nigel (1) Brzozowicz Grzegorz (1) Brzóska Anna (1) Bunn Davis (1) Busquets Milena (1) Camp Candace (2) Campbell Drusilla (1) Campell Powell William (1) Canavan Trudi (1) Carew Opal (1) Carr Robyn (1) Cast P.C. (6) Cejrowski Wojciech (1) Cervenak Juraj (4) Chaczko Renata (1) Chandler Elizabet (Mary Claire Helldorfer) (2) Chauran Alexandra (1) Cherezińska Elżbieta (5) Child Lincoln (1) Child Preston (1) Chima Williams Cinda (6) Chmura Natalia (1) Chodakowska Ewa (1) Cholewa Michał (1) Chołota Sylwia (1) Cichoń Waldemar (1) Cichowlas Robert (2) Cioczek Adam (1) Claivenrow Lena (1) Cleeves Ann (1) Cohn Rachel (2) Consilia Maria (1) Cornwell Bernard (5) Croggon Alison (2) Cygler Hanna (1) Czarkwiani Jolanta (1) Czecholewski Rafał (1) Czelej Anna (1) Czerski Konrad (1) Czuksanow Witold (1) Dan T. Sehlberg (1) Danticat Edwidge (1) de Blasi Marlena (1) Denham Holly (1) Deptuła Paulina Marta (1) Despain Bree (3) DeStefano Lauren (1) Dębowska Katarzyna Anna (1) Di Angeli-Ilovan Lucie (1) Dilloway Margaret (1) Domagalski Dariusz (1) Domańska Aleksandra (1) Donovan Rebecca (3) Dostojewski Fiodor (1) Draus Edyta (1) Droga Katarzyna (2) Drożdż Jan (1) Drzewiecka Anna (1) Dunant Sarah (1) Dyer Wayne W. (1) Dziedzic-Chojnacka Dorota (1) Edwards Kim (1) Edwards Rosy (1) Edwardson Ake (1) Edwardsson Eryk (1) Ekman Kerstin (1) Eliach Yaffa (1) Ellison J.T. (2) Enerlich Katarzyna (1) Fante John (1) Felicjańska Ilona (1) Felsztinski Jurij (1) Ficner-Ogonowska Anna (3) Filip Grzegorz (1) Fitzek Sebastian (1) Fitzpatrick Becca (2) Flejszer Patrycja (1) Flynn Gillian (2) Foley Lucy (1) Funke Cornelia (1) Furnivall Kate (1) Gabor Monika (1) Gajewska Zuzanna (1) Gala Antonio (1) Galsworthy John (1) Gamberale Chiara (1) Gargaś Gabriela (1) Gąsiorowska Dorota (2) Gerritsen Tess (1) Gibas Jarosław (1) Gilbert Elizabeth (1) Gilman Susan Jane (1) Glass Cathy (1) Goldstein Meredith (1) Gołembiowska Beata (2) Gong Ji-Young (1) Gooden Philip (1) Gordimer Nadine (1) Gordon Lucy (1) Gortner Christopher W. (1) Gowda Shilpi Somaya (1) Górska Renata (2) Grabowska Ałbena (2) Grabowski Artur Daniel (1) Graff Marzanna (1) Graham Heather (1) Graham Lynne (1) Grey Juliet (1) Grochola Katarzyna (1) Groszek Jacek (1) Grygier Marcin (1) Grzebyk Bożydar (1) Grzelak Agnieszka (3) Gubała Katarzyna (2) Gulda Przemysław (1) Gutowska-Adamczyk (1) Haber Olga (2) Hacz Joanna (1) Hady Sasza (1) Hamilton Laurell K. (1) Hannah Sophie (1) Harrington Nina (1) Harrison A.S.A. (1) Hart Jessica (1) Hart Megan (1) Hašek Jaroslav (1) Heinichen Veit (1) Hellberg Christian (1) Helprin Mark (1) Henel Łukasz (1) Herbich Anna (1) Hill Stuart (1) Hollanek Urszula (1) Hop Justyna (1) Hop Wiesław (1) Howarth Stuart (1) Hybel Marcin (1) Iwasaki Mineko (1) Jamroziński Tomasz (1) Janicki Kamil (1) Janosch (Horst Eckert) (1) Janowski Aleksander (2) Januszewska Krystyna (1) Jax Joanna (3) Jean Des Cars (1) Jeromin-Gałuszka Grażyna (3) Jędrzejczak Kacper (1) Jio Sarah (1) Johansen Erika (1) Julliand Anne-Dauphine (1) Jun'ichi Watanabe (1) Jung Izabela (1) Juska Jane (1) Kadyna Bruno (1) Kalicińska Małgorzata (1) Kalniete Sandra (1) Kańtoch Anna (1) Kapela Jaś (1) Kasiuk Anna (1) Kate Aluren (1) Kate Lauren (1) Kava Alex (6) Kavoukis Lefteris (1) Kawczyńska Izabela (1) Kawka Magdalena (1) Kaye Marilyn (1) Kaźmierczak Ula (1) Kekus Anna (2) Kienzler Iwona (1) Kimura Rei (1) King Stephen (1) Kinsella Sophie (1) Kleinbaum N.H. (1) Knaak Richard A. (1) Knight Michelle (1) Kochanowicz Małgorzata (1) Kołakowska Agata (3) Kołczewska Katarzyna (1) Kołodziej Gaja (1) Kołosowska Magdalena (1) Koomson Dorothy (1) Koperski Sebastian (1) Korczyński Andrew (1) Kordel Magdalena (7) Korniejenko Agnieszka (1) Koryl Janusz (1) Kos Hanna Maria (1) Kosik Rafał (1) Kosiński Jerzy (1) Kosmowska Barbara (1) Kotarska Maja (1) Kowalska-Pamięta Hanna (1) Kozar Dominik (1) Krakowiak Hanna (1) Krasna-Korycińska Małgorzata (1) Krentz Jayne Ann (1) Kristjansson Snorri (1) Król Jolanta (1) Kruszewska Joanna (1) Kruszyńska Marta (1) Kubica Mary (2) Kulpa Piotr (3) Kulus Magdalena (1) Kur Maciej (1) Kuza Tomasz (1) Kyrcz Kazimierz (2) Läckberg Camilla (8) LaGrow Cathy (1) Lakotta (1) Lakotta Consilia Maria (2) Lashner William (1) Lauren Christina (1) Lawrence Kim (1) Lech Lucy (1) Levin Ira (1) Lewcun Katarzyna (1) Lewis Clive Staples (1) Lilley R.K. (2) Lindell Unni (3) Lingas-Łoniewska Agnieszka (5) Litwinienko Aleksander (1) Litwinowie Anna i Siergiej (1) Lore Pittacus (1) Loren Sophia (1) Loter Marcin (1) Lotz Sarah (1) Lowry Lois (3) Lupton Rosamund (1) Łacina Anna (1) Łańcucka Joanna (1) Łatynina Julia (1) Łęcka Weronika (1) Łochowska Katarzyna (1) Łukarski Oskar (1) Maas Sarah J. (3) Macomber Debbie (5) Maczyńska Pati (1) Magaczewska Marta (1) Majewska-Brown NIna (1) Majgier Katarzyna (1) Makowski Ryszard (1) Malarkey Tucker (1) Malinowski Łukasz (1) Maliszewski Kornel (1) Mallery Susan (2) Man Matylda (1) Markham Wendy (1) Marklund Liza (3) Marków Magdalena (3) Marriott Zoë (1) Marzec Piotr (1) Maskame Estelle (3) Maślanka Mariusz (1) Matthews Carole (1) Maynard Joyce (1) Mazzeti Katarina (1) McCullough Collen (1) McNish Cliff (1) McPartlin Anna (1) Medard Melchior (1) Menten Tosca (1) Menzel Iwona (1) Meyer Stephenie (4) Michaelis Antonia (1) Michalak Katarzyna (15) Miguel de Cervantes (1) Mikołajewska Ola (1) Milczarek Krzysztof (1) Miller Derek (1) Miller Kare (1) Miller Santo Courtney (1) Mirek Krystyna (2) Missler Chuck (1) Miszczuk Joanna (1) Mlek Katarzyna (3) Modelska Aneta (1) Moe Jorgen (1) Montelius Magnus (1) Montero Manglano Luis (1) Morais C. Richard (1) Moresco Manuela (1) Morgan Vered (1) Mortimer Carole (1) Mossakowski Paweł (1) Mott Jason (1) Mozer Beata (1) Mróz Remigiusz (3) Mularczyk Monika (1) Münzer Hanni (2) Muszyński Piotr (1) Najdecka Lena (1) Nesser Hakan (2) Neuhaus Nele (1) Nicholls Sally (1) Niemycki Mariusz (2) Nilsson Johanna (1) Norman Hilary (1) Nothomb Amelie (1) Nowak Kacper (1) Oleś-Owczarkowa Teresa (1) Olinkiewicz Karolina (1) Olss A.E. (1) Olszanowska Agnieszka (1) Onitzch Marta (1) Opiat-Bojarska Joanna (1) Orłowski Marek (1) Ornacka Ewa (1) Orzelska Sandra (1) Orzeszkowa Eliza (1) Ostachowicz Igor (1) Oswald Georg M. (1) Pachocki Dariusz (1) Pacia Monika (1) Pawelec Bogda (1) Pawełek Jakub (1) Pawlak Romuald (1) Pawłowski Dariusz (1) Pelzer Dave (1) Persson Giolito Malin (2) Persson GW Leif (1) Petersen Anne Helen (1) Peterson Tracie (1) Philip K. Dick (1) Piasecka Ludmiła (1) Piecyk Anna (1) Piega Anna (1) Pieniążek Angelika (1) Pilipiuk Andrzej (1) Polkowski Jan (1) Pondo Aneta (1) Posacki Aleksander SJ (1) Poznanski J.B. (1) Preston Douglas (2) Protasiuk Michał (1) Pruchniewska Agata (1) Pruska Agnieszka (2) Prusky Wawrzyniec (1) Puzyńska Katarzyna (1) Pytlakowski Piotr (1) Rain J.R. (1) Reber Tina (2) Redondo Dolores (3) Richtel Matt (1) Riordan Rick (1) Robinson Marilynne (1) Rodriguez McRobbie Linda (1) Roe Andrew (1) Roelofs Sandra E. (1) Rogala Joanna (1) Rogala Małgorzata (1) Rogers Rosemary (2) Rolińska Joanna (1) Ross Kathryn (1) Ross Robert (1) Rossiter Nancy (1) Rozbicki Wiesław (1) Rozmus Piotr (1) Rudnicka Olga (4) Rudnik Mila (1) Rudzka Teresa Monika (1) Ruge Eugen (1) Rusch Scott M. (1) Rutherfurd Edward (1) Rychter Zofia (1) Saddler Adrian (1) Sakiewicz Tomasz (1) Sakurazaka Hiroshi (1) Sałek Tadeusz (1) Sanajew Paweł (1) Saramonowicz Małgorzata (2) Sardou Romain (1) Sawicki Andrzej (1) Scarpaleggia Giulia (1) Schmitt Eric- Emmanuel (1) Schröeder Patricia (1) Schulmeyer Heribert (1) Scott James (1) Senator Martyna (1) Seno Ewa (1) Serraillier Ian (1) Severin Tim (1) Shaw Chantelle (1) Sheridan Mia (2) Shipman Viola (1) Shrestha Romio (1) Shrestha Sophie (1) Shreve Anita (1) Siatecki Alfred (1) Siedlar-Kołyszko Teresa (1) Siedlecka Sylwia (1) Sigler Scott (1) Sigurdardóttir Yrsa (1) Sikorska-Celejewska Agnieszka (1) Simonsohn Barbara (1) Skrok Zdzisław (1) Skwark Dorota (1) Snyder Maria V. (1) Sokołowski Igor (1) Sokół Monika (1) Sołogub Fiodor (1) Soucy Gaetan (1) Sowa Aleksander (2) Spalding Nick (1) Spencer-Wendel Susan (1) Spindler Erica (6) Staniszewska Zofia (1) Stark Raven (1) Stec Ewa (1) Stefanelli Maria (1) Stegner Jerzy (1) Stepnova Marina (1) Stevens Taylor (1) Stężała Tomasz (1) Stiefvater Maggie (2) Strzelec Anna (1) Surma "Surpiko" Przemysław (1) Susdorf Marek (1) Swann Leonie (1) Swyler Erika (1) Sykat Joanna (1) Syty Jakub (1) Szadkowska Oliwia (1) Szałwoni Anna (1) Szczepanik Kathrin (1) Szczesiak Monika (1) Szczyt Marek (1) Szewczyk Adam (1) Szewioła-Nagel Katarzyna (1) Szmidt Robert T. (1) Szostak Wit (1) Szwaja Monika (1) Szymańska Justyna (1) Szynkowska Beata (1) Szypowska Maria (1) Szyszkin Witalij (1) Tauman Witold (1) Taylor John (1) Tequila Michael (1) Todd Anna (2) Trojanowska Sylwia (1) Truc Olivier (1) Twardowski J. ks. (1) Tyl Aleksandra (1) Unger Lisa (1) Uschmann Oliver (1) Uznańska Katarzyna (1) Van Draanen Wendelin (1) VanderMeer Jeff (1) Vargas Witold (1) Vighy Cesarina (1) Vincent V. Severski (2) Volo Fabio (1) Voranau Vital (1) Wachnicka Dorota (1) Wade Becky (1) Walczak Iwona J. (1) Walczak-CHojecka Agnieszka (1) Warda Małgorzata (1) Wardziak Andrzej (3) Wasilenko Agata (1) Wasilewska Kaja (1) Wąsiewicz Andrzej (1) Weber-Gartner Manfred (1) Weinkiper-Hälsing Dagmara (1) Wesołowska Aleksandra (1) Wiggs S. (1) Wilska Anna (1) Winget Larry (1) Wivel Marie (1) Wojciechowska Martyna (1) Wojdowicz Agnieszka (1) Wolski Marcin (1) Woolf Virginia (1) Woźniczka Katarzyna (1) Wójcik Daniela (1) Wójcik Grzegorz (1) Wróbel Ewa (1) Wróbel Jan (2) Wylie Trish (1) Wysocky Mike (1) Young Suzanne (2) Zaborowska Marta (2) Zafon Carlos Ruiz (1) Zając Anna (1) Zborowski Zbigniew (1) Zender Wiktoria (1) Ziembicka Bogna (1) Ziemiański Andrzej (1) Zöller Elisabeth (1) Zwoliński Andrzej (1) Zych Paweł (1) Zyskowska-Ignaciak Katarzyna (3) Żądło-Jadczak Agnieszka (1) Żur Paulina (1) Żurakowska Małgorzata (1)

Serie

Alibi (2) Baztan (2) Bohatyr (1) cykl "Wojny Wikingów" (1) Czarna Seria (32) Czarnoksiężnik (1) Czerwona Seria (3) Olimpijscy Herosi (1) Opowieści z pasją (2) Północna Droga (4) seria o komisarzu Van Veeterenie (1) seria z czarnym kotem (1) Seria z tulipanem (1) seria: A...B...C (4) seria: After (2) seria: Annex (1) seria: Antilia (1) seria: Babie lato (1) seria: Blask Corredo (3) seria: Bohatyr (1) seria: Chemiczne światy (1) seria: Coolman i ja (1) seria: cykl o Anicie Blake (1) seria: Czarownice z Wolfensteinu (2) seria: Czas zamknięty (1) seria: Cztery Pory Roku (1) seria: Dawca (3) seria: Dimily (3) seria: Dolina Baztan (1) seria: Dziedzictwa planety Lorien (1) seria: Finn (1) seria: Gambit (1) seria: Gorzka czekolada (1) Seria: Historia 2.0 (2) seria: Hollows (1) seria: Kampanie Kazimierza Luxa (1) seria: Kampanie Richarda Sharpe`a (1) seria: KISS (2) seria: Kod Szekspira (1) seria: kolory życia (1) seria: Kroniki Dziedziców (5) seria: Kroniki Icemarku (1) seria: Maggie O`Dell (1) seria: Malownicze (3) seria: Morze Drzazg (1) seria: Nielegalni (2) seria: Niepokorne (1) seria: Oddechy (3) seria: Pan na Wisiołach (3) seria: Parabellum (2) seria: Pasje i namiętności (1) seria: Pellinor (1) seria: Pieśń Alaski (1) seria: Piraci Północy (1) seria: Pocałunek Anioła (2) seria: Poczekajkowa (4) seria: Poza czasem (1) seria: Prawdziwe Historie (1) seria: Prawo Millenium (1) seria: Program (2) seria: Prowincja (1) seria: Real Life (1) seria: Saga Bałkańska (1) seria: Saga o Walhalli (1) seria: Samotny Krzyżowiec (1) seria: Seria kwiatowa (1) seria: Smak dorosłości (3) seria: Smaki Życia (1) seria: Smocza krew (1) seria: Southern Reach (1) seria: Stulecie Winnych (2) seria: Szczury Wrocławia (1) seria: Szeptem (2) seria: Szklany tron (3) seria: Szmaragdowa seria (4) seria: Szpunt do Antałka (4) seria: trylogia generacje (1) seria: Trzy Siostry (2) seria: Upadli (1) seria: W kratkę (1) seria: W kręgu mocy Partholonu (1) seria: Wiking (1) seria: Z Czarnym Kotem (1) seria: Z Kokardką (1) seria: Zbrodnia w Bibliotece (2) seria. Saga o Zychyrianie (1) Siedem Królestw (1) Trylogia Arturiańska (1) Trylogia Twierdza Magów (1) Wampir do wynajęcia (1) Zew Nocy (5)